16 september 2026

Wat 9.000 overheidsverklaringen leren over jouw toegankelijkheidsverklaring

Nederlandse overheidsinstanties moeten sinds september 2020 voor elke website een toegankelijkheidsverklaring publiceren, met een onderzoeksrapport erachter. Het register telde op 31 augustus 2026 9.111 websites en apps. Daarvan voldoet 9,5% volledig aan de norm, 48% gedeeltelijk, en 26% niet. Dat is geen reden tot leedvermaak. Het is de eerlijkste dataset die er is over wat een verklaringsplicht in de praktijk doet, en er staan drie lessen in voor iedere webshop die sinds 28 juni 2025 onder de Europese toegankelijkheidswet valt.

De cijfers hieronder komen uit de openbare CSV van het Dashboard DigiToegankelijk, peildatum 31 augustus 2026. Het dashboard zelf toont een dag later iets andere getallen, want het register beweegt elke dag. De verhoudingen veranderen daar niet van.

Waar de cijfers vandaan komen

Richtlijn (EU) 2016/2102 verplicht overheidsinstanties tot een toegankelijkheidsverklaring per website en app. In Nederland worden die verklaringen verzameld op toegankelijkheidsverklaring.nl, en Logius controleert ze. Elke verklaring krijgt een status van A tot en met E. De ingangsdata staan in artikel 12 van de richtlijn: nieuwe websites vanaf 23 september 2019, bestaande websites vanaf 23 september 2020, apps vanaf 23 juni 2021.

Zo stond het register er op 31 augustus 2026 voor, over 9.111 websites en apps:

• Status A, voldoet volledig: 870 (9,5%)
• Status B, voldoet gedeeltelijk: 4.395 (48,2%)
• Status C, eerste maatregelen genomen, nog geen onderzoek: 543 (6,0%)
• Status D, voldoet niet: 2.383 (26,2%)
• Status E, geen verklaring: 920 (10,1%)

Het interessante zit in de tijd. In juli 2022 telde het register 3.559 websites en apps, waarvan 298 op status A: 8,4%. Vier jaar en 5.500 registraties later is dat aandeel 9,5%. Het aantal registraties is meer dan verdubbeld, het aandeel dat volledig voldoet is nauwelijks bewogen. En dat bij organisaties die een wettelijke plicht, een centraal register, een controlerende instantie en een eigen toezichthouder hebben.

Wie de trend per kwartaal wil volgen: Digimonitor, een initiatief van bureau 200 OK, houdt deze cijfers al sinds 2020 bij en publiceert er jaarlijks een monitor over. Wat hieronder staat is niet die analyse. Het is de vraag wat een webshop, die pas sinds juni 2025 een verklaringsplicht heeft, van zes jaar overheidservaring kan leren.

Les 1: een verklaring is een proces, geen moment

Bijna de helft van het register staat op status B. Dat is geen falen. De regels van DigiToegankelijk zeggen bij status B letterlijk dat de website aan de wet voldoet “als maatregelen zijn beschreven en er elk jaar verbetering is”. De wetgever verwacht dus niet dat een site in één keer af is. Hij verwacht een beschreven route, met een jaarlijks meetbare stap.

De Europese toegankelijkheidswet vraagt van dienstverleners in wezen hetzelfde, alleen met andere woorden. Bijlage V van richtlijn (EU) 2019/882 vraagt twee dingen: een beschrijving van hoe je dienst aan de eisen voldoet, en informatie waaruit blijkt dat je leveringsproces en het toezicht daarop die conformiteit borgen. Artikel 13, lid 3 voegt daar procedures aan toe die je dienst conform houden bij veranderingen in de dienst, in de eisen en in de normen.

Wat het register laat zien, is wat er gebeurt zonder dat proces: een site komt op B, en blijft daar. Een verklaring zonder datum voor de volgende stap beschrijft een moment. De wet vraagt allebei.

Les 2: een goede afwijking heeft zes onderdelen

Artikel 7 van richtlijn 2016/2102 schrijft voor wat een overheidsverklaring minimaal bevat over content die niet toegankelijk is: welke delen dat zijn, de redenen daarvoor, en de toegankelijke alternatieven die er wel zijn. Het Nederlandse register legt daar zijn eigen lat bovenop, en die staat in elke verklaring met status B afgedrukt: voor elke afzonderlijke afwijking moet de oorzaak bekend zijn, het gevolg beschreven, moeten er maatregelen zijn om de afwijking op te heffen, en moet er een concrete datum staan waarop die zijn uitgevoerd. De verklaring van Rijksoverheid.nl noemt zo elf succescriteria waaraan nog niet wordt voldaan, één alternatief in de tussentijd (bellen met 1400) en één datum: 1 januari 2028.

De EAA schrijft dit stramien niet voor. Maar het is wel de vorm die een verklaring controleerbaar maakt, en dat is precies waar het in de eerste Europese rechtszaak om ging. In de zaak tegen Carrefour, juni 2026, las de rechtbank van Caen het conformiteitspercentage uit de eigen verklaring van het bedrijf terug als bewijs. Een verklaring die zegt “we werken eraan” geeft je niets om je aan vast te houden. Een verklaring die zegt welk criterium, op welke pagina, met welk gevolg, en tot wanneer, is een document waar je je aan kunt houden en waar een ander je aan kan houden.

De zes onderdelen per afwijking, zoals ze uit artikel 7 en de registereis samen volgen:

• het succescriterium, met nummer en niveau
• een beschrijving van wat er op de pagina niet werkt
• de oorzaak: waarom het zo is gebouwd
• het gevolg: wie er last van heeft en wat die persoon niet kan
• het alternatief zolang het niet is opgelost
• de maatregel en de datum waarop die gepland staat

Let op het vierde punt. Een lijst met technische bevindingen zegt een lezer niets; “de bestelknop is met een toetsenbord niet te bereiken, dus wie geen muis gebruikt kan niet afrekenen” zegt alles. Het is ook de zin die iemand zonder technische kennis begrijpt.

Les 3: onderzoek verjaart

Het register kent harde termijnen. Een onderzoeksrapport is drie jaar geldig, daarna moet er een nieuw onderzoek komen. Status C, een verklaring zonder onderzoek, mag maar zes maanden bestaan, en alleen als de site binnen die termijn wordt onderzocht of opgeheven.

De EAA noemt geen termijn in maanden. Artikel 13, lid 3 koppelt de herbeoordeling aan gebeurtenissen: een verandering in je dienst, in de eisen, of in de geharmoniseerde normen. Voor een webshop die wekelijks uitrolt, is dat in de praktijk strenger dan drie jaar, niet soepeler. Het praktische gevolg is hetzelfde: zet in je verklaring de datum van de laatste meting én de datum of de gebeurtenis waarop de volgende komt. Een verklaring zonder meetdatum is een bewering zonder houdbaarheidsdatum.

Twee dingen die je niet moet overnemen

Het overheidsmodel is geen sjabloon voor een webshop, en dat is geen detail. Het beantwoordt een andere wet.

Ten eerste: het verplichte feedbackmechanisme en het vaste model komen uit artikel 7 van richtlijn 2016/2102, en die geldt voor overheidsinstanties. De EAA eist nergens een feedbackkanaal. Het is verstandig om er een te hebben, want iemand die een drempel tegenkomt moet ergens terechtkunnen, maar zet het niet in je verklaring als een wettelijke plicht die je nakomt. Wat de EAA wél vraagt staat in bijlage V, en dat begint bij een beschrijving van je dienst en van hoe hij werkt. Dat onderdeel ontbreekt in het overheidsmodel volledig.

Ten tweede: de handhavingslink. Overheidsverklaringen verwijzen naar de Nationale ombudsman, want dat is de route uit artikel 9 van die richtlijn. Voor een webshop ligt de route anders. In Nederland is de ACM de markttoezichthouder voor e-commerce onder de EAA, en artikel 29 van de EAA geeft consumenten daarnaast de weg naar de rechter. Kopieer dus geen ombudsman-link, en noem de instantie die voor jouw dienst geldt.

En vergelijk je site niet met het register. Andere wet, andere onderzoekers, andere steekproef. Wat je wél kunt overnemen is de houding: een verklaring die zegt wat er niet klopt, is meer waard dan een verklaring die dat verzwijgt.

Wat kun je nu doen?

Begin met de vraag of je huidige verklaring de drie lessen doorstaat. Staat er een meetdatum in? Staat er per afwijking wat het gevolg is en wanneer het is opgelost? Staat er hoe je dit bijhoudt? Drie keer nee is geen ramp, het is een werklijst.

Het deel dat meetwerk is, kun je laten meten. Met een eerlijke kanttekening: automatisch testen dekt een deel van de norm en nooit de hele norm. Onze scanner toetst de criteria die een machine kan beoordelen, deels of geheel. Voor de rest is menselijk onderzoek nodig, en de overheidsrapporten in het register laten zien hoe zo'n onderzoek eruitziet: per criterium een oordeel, per bevinding een pagina, een oorzaak en een gevolg.

Wexlo scant websites op toegankelijkheid en is open over wat automatisch testen wel en niet ziet. Dit artikel is voorlichting, geen juridisch advies.